GDP tăng gần 10%, vì sao người dân chưa thấy thu nhập tăng tương xứng?
GDP 9 tháng tăng hơn 9%, nhưng đời sống người dân chưa thay đổi tương xứng, chuyên gia lý giải độ trễ giữa tăng trưởng kinh tế và thu nhập, chất lượng sống.
GS.TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban kinh tế - Tài chính của Quốc hội, cho rằng, việc GDP quý III/2026 tăng 9,95% và GDP 9 tháng đạt hơn 9% - mức tăng cao nhất 15 năm gần đây không hề bất ngờ. Ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ đã đặt mục tiêu và quyết tâm đến quý III và quý IV năm 2026 sẽ đạt tốc độ tăng trưởng trên 10%. Thực tế quý III đã gần như chạm đến 10%.
“ Việc tăng trưởng này thực hiện đúng mục tiêu mà Chính phủ đã đề ra. 9 tháng qua với sự quyết tâm của Chính phủ cùng các địa phương, tốc độ tăng trưởng đã có những sự đột phá nhất định. Kết quả này là thành công trong quá trình chỉ đạo, điều hành của Chính phủ ”, ông Cường nhấn mạnh.
Nhiều động lực làm nên kỷ lục
Cũng theo ông Cường, mức tăng trưởng cao kỷ lục được đến từ kết quả tổng hợp của nhiều động lực, trong đó lĩnh vực nào cũng tăng trưởng đều và rất tốt, đặc biệt là lĩnh vực xuất khẩu. Việt Nam đã xuất siêu trở lại sau 9 tháng liên tiếp nhập siêu. Cụ thể trong tháng 9, Việt Nam xuất siêu 1,27 tỷ USD.
Tuy nhiên, tính chung 9 tháng, do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại hàng hóa 9 tháng vẫn nhập siêu 19,42 tỷ USD. Tuy nhiên, điều này phản ánh nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất là rất lớn, cho thấy sự gia tăng đáng kể của nhu cầu đầu vào cho nền kinh tế.
Bên cạnh xuất khẩu, đầu tư công đóng vai trò lớn tạo ra sức bật về tăng trưởng. Ông Cường nhấn mạnh việc Nhà nước đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công có thể tạo ra tác động lan tỏa lớn tới nhiều khu vực của nền kinh tế.
Theo chuyên gia, muốn tăng trưởng bền vững, đầu tư công cần được đẩy mạnh. (Ảnh minh họa).
Trước hết, đầu tư công tạo ra tác động trực tiếp đến GDP thông qua việc triển khai các dự án hạ tầng như đường cao tốc, cầu, sân bay, cảng biển, hệ thống điện, cấp thoát nước và hạ tầng đô thị. Khi các dự án được triển khai, nhu cầu đối với vật liệu xây dựng, máy móc, vận tải, nhân công và các dịch vụ liên quan tăng lên, qua đó tạo thêm đơn hàng và việc làm cho doanh nghiệp.
Quan trọng hơn, đầu tư công còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa đối với đầu tư tư nhân. Một tuyến đường mới, một cây cầu mới hay một khu vực được hoàn thiện về hạ tầng có thể mở ra không gian phát triển mới cho doanh nghiệp. Chi phí logistics giảm, khả năng kết nối thị trường tốt hơn và quỹ đất được khai thác hiệu quả hơn sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Đặc biệt, đầu tư công không chỉ có ý nghĩa trong ngắn hạn mà còn có thể nâng cao năng lực sản xuất của nền kinh tế trong dài hạn. Nếu vốn được tập trung vào những dự án có khả năng tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, tăng kết nối vùng và nâng cao năng suất, mỗi đồng vốn ngân sách có thể tạo ra giá trị kinh tế lớn hơn trong tương lai.
Theo ông Cường, trong ngắn hạn, đầu tư công có thể đóng vai trò như một bước đột phá, tạo ra kết cấu hạ tầng xương sống, tạo tiền đề dẫn dắt sự phát triển bền vững cho tương lai. Trong dài hạn, nếu được thực hiện đúng hướng, nó có thể trở thành “bệ phóng” nâng cao năng suất và thu hút đầu tư tư nhân. Đây là lý do đầu tư công thường được xem là một trong những công cụ quan trọng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong những giai đoạn nền kinh tế cần thêm động lực.
Tuy nhiên, ông Cường cũng cho biết, điều lo ngại nhất của đầu tư công quá nhiều là đầu tư không hiệu quả, phải đi vay vốn lớn, dẫn đến nợ công, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững. Tuy nhiên, thực tế hiện nay nợ công của Việt Nam thấp, nên dư địa để tăng đầu tư công còn rất lớn. Vấn đề đặt ra là các dự án đầu tư công phải hiệu quả, cấp thiết, mang tính chất tác động, lan toả, tạo ra được xương sống phát triển cho nền kinh tế.
“ Sự tổng hợp của 2 động lực là xuất khẩu và đầu tư công đã tạo nên con số tăng trưởng GDP cao kỷ lục. Con số này không có gì lạ trong bối cảnh phát triển hiện nay ”, ông Cường nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng, con số tăng trưởng GDP không quá bất ngờ vì với quyết tâm chính trị cao nhất, Chính phủ đã làm tất cả để đạt được con số này.
“ Thực tế, sự tăng trưởng của Việt Nam thế giới cũng phải thừa nhận, Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) cũng nhận định Việt Nam hoàn toàn có khả năng tăng trưởng 8,2%. Con số này được ghi nhận với thống kê cụ thể và nhận được đồng tình của thế giới ”, ông Phong nhấn mạnh.
Cũng theo ông Phong, có 4 động lực chính để đạt được con số này gồm: đầu tư công tăng rất mạnh, FDI và xuất nhập khẩu đều tăng mạnh.
Ngoài ra, khu vực kinh tế tư nhân cũng tăng mạnh, thị trường trong nước phát triển tốt, tổng dư nợ tín dụng trên 20 triệu tỷ đồng, tổng đầu tư xã hội cũng tăng mạnh tới 15%. Bên cạnh đó, động lực tăng trưởng còn đến từ bối cảnh trên thế giới, khi Việt Nam là một môi trường hoà bình, thân thiện, điểm đến đầu tư hấp dẫn của các nhà đầu tư trên thế giới.
“ Tất cả những động lực này đã tạo ra một bề rộng tăng trưởng rất mạnh, khiến GDP lần đầu tiên gần chạm ngưỡng 2 con số ”, ông Phong nói.
"Sự tổng hợp của 2 động lực là xuất khẩu và đầu tư công đã tạo nên con số tăng trưởng GDP cao kỷ lục. Con số này không có gì lạ trong bối cảnh phát triển hiện nay."
GS.TS. Hoàng Văn Cường
Chuyên gia nhấn mạnh, việc tăng trưởng dựa trên đầu tư công của Việt Nam hiện nay là cần thiết và đi đúng hướng như các nước phát triển đã làm. Bất cứ quốc gia nào muốn phát triển cũng phải đầu tư hạ tầng, có hạ tầng mới có nền tảng để phát triển. “Hạ tầng tạo ra những con đường mới, kết nối phát triển kinh tế giữa các vùng miền, ngay cả những vùng sâu vùng xa nhất. Có hạ tầng kinh tế tư nhân mới có tiền đề để bứt phá. Hạ tầng sẽ tạo ra sự phát triển bền vững cho tương lai”, ông Phong nói.
Tuy nhiên, ông Phong cho rằng, việc phát triển hạ tầng cần phải quy hoạch bài bản, đầu giá minh bạch, có cơ chế rõ ràng, bình đẳng.
Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê) cũng cho biết, tăng trưởng kinh tế được nâng đỡ bởi 3 động lực liên kết với nhau: đầu tư công tạo thêm khối lượng sản xuất; công nghiệp và xuất khẩu mở rộng đầu ra; tiêu dùng trong nước duy trì nhịp tăng của thương mại, dịch vụ.
Đầu tư công trở thành động lực chính mang tính dẫn dắt trong quý III với tiến độ giải ngân được cải thiện so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt ở các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính lan tỏa cao.
Việc đẩy mạnh giải ngân trong quý III không chỉ trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng ngành xây dựng và các ngành liên quan, mà còn tạo hiệu ứng “kéo” đối với đầu tư khu vực tư nhân, qua đó cải thiện năng lực sản xuất và kết nối hạ tầng trong trung, dài hạn.
Cạnh đó, sản xuất và xuất khẩu cũng tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì đà tăng trưởng tốt kể từ quý 1, cho thấy sự phục hồi của hoạt động sản xuất và năng lực cung ứng trong nước. Hoạt động xuất khẩu diễn ra sôi động, tạo điểm tựa vững chắc cho sản xuất trong nước.
Ngoài ra, tiêu dùng của hộ gia đình có xu hướng cải thiện, đóng vai trò ổn định tổng cầu, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.
Những động lực tăng trưởng mới như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số đang được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, từng bước thâm nhập vào các ngành công nghiệp, dịch vụ có hàm lượng công nghệ cao.
CafeF
