´Lãi suất thực có thể giảm khoảng 2 - 3% so với mức đỉnh´
Theo ông Vũ Việt Linh, Phó Giám đốc Phòng Phân tích Khách hàng Tổ chức tại Maybank Investment Bank Việt Nam, lãi suất thực của nền kinh tế có thể giảm khoảng 2-3% so với mức đỉnh điểm, để đưa mức lãi suất cho vay của nền kinh tế hướng xuống dưới 10%, nhằm hỗ trợ tăng trưởng hai chữ số.
Mặt bằng lãi suất huy động hạ nhiệt
Theo báo cáo mới đây của MBS, mặt bằng lãi suất huy động đã hạ nhiệt trong tháng 10/2026 khi lãi suất liên ngân hàng duy trì ổn định.
Cụ thể, trong số 16 ngân hàng MBS theo dõi, có 11 ngân hàng điều chỉnh giảm lãi suất từ 10 - 70 điểm cơ bản ở các kỳ hạn 6 – 24 tháng. Đến cuối tháng 10, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân của nhóm ngân hàng Tier 1 và Tier 2 lần lượt giảm 11 điểm cơ bản và 12 điểm cơ bản so với cuối tháng 9. Trung bình lãi suất kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại đến cuối kỳ giảm 11,5 điểm cơ bản so với cuối tháng 9, song vẫn cao hơn 255 điểm cơ bản so với đầu năm.
Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã đưa ra định hướng hướng và đẩy mạnh các biện pháp hỗ trợ thanh khoản, giúp tốc độ truyền dẫn mức hạ lãi suất từ thị trường 2 sang thị trường 1 diễn ra nhanh hơn so với các giai đoạn trước.
Tuy nhiên, theo ông Trần Minh Đạt, Phó Tổng giám đốc MB cho rằng NHNN vẫn đang triển khai các biện pháp hỗ trợ thanh khoản nhưng việc tiếp tục mở rộng hỗ trợ qua những công cụ hiện có gặp không ít khó khăn và có những giới hạn nhất định.
Đại diện MB dẫn chứng, đối với nghiệp vụ thị trường mở (OMO), các tổ chức tín dụng phải có giấy tờ có giá đủ điều kiện để thực hiện giao dịch với NHNN, trong khi đó, các ngân hàng đã sử dụng phần lớn lượng trái phiếu đủ điều kiện làm tài sản bảo đảm vay vốn qua kênh này. Theo đó, nếu không còn tài sản đủ điều kiện để đưa vào giao dịch thì ngay cả khi NHNN muốn hỗ trợ thêm thanh khoản qua thị trường mở cũng gặp khó khăn.
Còn theo ông Vũ Việt Linh - Phó Giám đốc Phòng Phân tích Khách hàng Tổ chức tại Maybank Investment Bank Việt Nam, ở giai đoạn hiện tại, việc cắt giảm lãi suất sâu vẫn rất thách thức. Điều này xuất phát từ nguyên nhân đằng sau làn sóng tăng lãi suất từ đầu năm đến nay.
Đi sâu vào phân tích, ông Linh cho biết trên thị trường thường có một sự hiểu lầm cho rằng lãi suất không thể giảm do thanh khoản quá căng thẳng. Tuy nhiên, về mặt vĩ mô thì điều này bị ngược. Việt Nam là quốc gia theo chế độ chính sách tiền tệ gọi là ‘scarce reserve regime’, tức thanh khoản không dồi dào, ngược với Mỹ hay châu Âu vốn là ‘ample reserve regime’, tức thanh khoản rất dồi dào.
Chính sách tiền tệ của Việt Nam vẫn giống Mỹ trước năm 2008 với đặc điểm là ngân hàng trung ương sử dụng thanh khoản để điều chỉnh mặt bằng lãi suất trong nước. Nói cách khác, Việt Nam áp dụng cơ chế điều hành mà ở đó NHNN chủ động sử dụng thanh khoản như một công cụ để duy trì mặt bằng lãi suất. Khi cần giữ lãi suất cao để phòng thủ tỷ giá và bảo vệ cán cân thanh toán, NHNN bắt buộc phải duy trì thanh khoản hệ thống ở trạng thái thắt chặt.
Theo ông Vũ Việt Linh, nguyên nhân dẫn đến việc lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian qua chỉ nằm ở thanh khoản một phần nhỏ, trong khi hai yếu tố chính tác động trực tiếp lên lãi suất là lạm phát và lãi suất thực của nền kinh tế.
“Lạm phát cao thì chắc chắn lãi suất sẽ phải cao hơn, vì lạm phát cao tác động trực tiếp đến lãi suất danh nghĩa. Ví dụ năm 2025 lạm phát của Việt Nam chỉ khoảng 3,3%, năm nay khả năng ở mức khoảng 4,5%, tức đã cao hơn khoảng 1,5 điểm phần trăm. Riêng việc lạm phát cao hơn đã gây áp lực lên mặt bằng lãi suất trong nước.
Trong khi đó, lãi suất thực của nền kinh tế là thước đo của nó đến từ nhu cầu về đồng vốn. Nhìn từ góc độ vĩ mô, rõ nhất là liệu tổng đầu tư có vượt tổng tiết kiệm trong nước hay không, tức tỷ lệ đầu tư trên GDP (investment to GDP) có vượt tỷ lệ tiết kiệm trên GDP (saving to GDP) hay không. Khoảng cách của hai chỉ số này thể hiện ở cán cân tài khoản vãng lai của Việt Nam: âm hay thặng dư. Thặng dư tức là tiết kiệm nhiều hơn đầu tư, còn thâm hụt thì ngược lại. Cán cân vãng lai có yếu tố lớn nhất là cán cân thương mại. Rõ ràng trong 9 tháng, hoặc ít nhất đến khoảng tháng 8 năm nay, áp lực về cán cân thương mại hay cán cân vãng lai của Việt Nam là rất lớn, do đó để lãi suất thực của Việt Nam thấp cũng rất khó”, đại diện Maybank dẫn chứng.
Lãi suất sẽ hạ khi bên ngoài bớt thách thức
Nhận định về tình hình lãi suất thời gian tới, ông Vũ Việt Linh cho rằng áp lực lãi suất của Việt Nam có thể giảm bớt nếu trong năm 2027 – 2028 tình hình bên ngoài bớt thách thức.
Theo quan điểm của Maybank, đợt tăng lãi suất này của Fed phần lớn khả năng chỉ là một đợt tăng mang tính phòng thủ và quản trị rủi ro và Fed chưa có ý định thực hiện một đợt tăng lãi suất hay một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mạnh như giai đoạn 2022–2023.
“Trước hết là vì lãi suất thực tế vẫn ở mức cao, khoảng 4%. Với mức này, nếu tiếp tục tăng thì rủi ro khiến nền kinh tế Mỹ giảm tốc là rất cao, không chỉ nền kinh tế tư nhân của Mỹ mà cả yếu tố nợ công của Mỹ cũng gặp rất nhiều vấn đề. Việc Fed tăng lãi suất thực ra có thể giúp kiềm chế lạm phát nhờ làm giảm tổng cầu nhưng cũng có thể làm giảm tổng cầu quá lớn, quá nhanh, khiến nền kinh tế nhanh chóng rơi vào trạng thái giảm tốc, hoặc tệ hơn là suy thoái.
Từ quan điểm của Maybank nói chung, rủi ro Fed tăng lãi suất rất nhiều trong năm 2027 là không cao. Nhất là trong vài ngày gần đây, giá dầu bắt đầu giảm, khả năng chiến tranh tại Iran hay Trung Đông có thể sớm kết thúc và đảng Cộng hòa đã nắm được Quốc hội. Điều này cũng hỗ trợ triển vọng rằng Fed có thể chỉ tăng lãi suất khoảng một lần nữa và có thể quay lại chu kỳ cắt giảm lãi suất vào cuối năm 2027”, ông Vũ Việt Linh đưa ra dự báo.
Ở trong nước, Việt Nam có lợi thế hơn các nước khác là sức mạnh tài khóa rất tốt. Theo ông Linh, Việt Nam có thể trực tiếp trợ giá xăng dầu, trợ giá điện, không tăng giá y tế, không tăng giá giáo dục trong khi không phải nhiều quốc gia có thể làm như vậy. Thực tế là các ngành mang tính chiến lược quan trọng ở thượng nguồn đều do các doanh nghiệp nhà nước nắm quyền chi phối tương đối lớn, nên giúp ổn định giá cả của Việt Nam rất tốt.
Vì vậy, theo ông Linh, sang năm 2027, ít nhất về triển vọng lãi suất thì sức ép lạm phát, hay lãi suất danh nghĩa, sẽ giảm đi.
Còn về lãi suất thực, đại diện Maybank kỳ vọng Việt Nam vẫn tiếp tục duy trì được thặng dư thương mại trong các tháng tiếp theo. Việc thặng dư thương mại trở lại, hay cán cân vãng lai quay trở lại sẽ giúp giảm cấu phần lãi suất thực của nền kinh tế xuống. “Lãi suất có thể giảm khoảng 2-3% so với mức đỉnh điểm, để đưa mức lãi suất cho vay của nền kinh tế hướng xuống dưới 10%, nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế”, ông Linh nhấn mạnh.
Nam Anh/VietnamFinance
