Doanh nghiệp rút mạnh tiền khỏi hệ thống ngân hàng?
Trong bối cảnh người dân tăng cường gửi tiền vào hệ thống ngân hàng, thì khu vực doanh nghiệp lại ghi nhận xu hướng ngược lại trong những tháng đầu năm.
Giao dịch tại ngân hàng.
Số liệu mới công bố của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho thấy đến cuối tháng 3, tiền gửi của các tổ chức kinh tế đạt hơn 6,01 triệu tỷ đồng, giảm 166.275 tỷ đồng so với cuối năm 2025, tương đương giảm 2,69%. Trong khi đó, tiền gửi dân cư đạt trên 10,56 triệu tỷ đồng, tăng gần 226.000 tỷ đồng, tương ứng tăng 2,19%.
Sự phân hóa này phản ánh bức tranh dòng tiền khá khác biệt giữa doanh nghiệp và hộ gia đình. Nếu người dân tiếp tục ưu tiên gửi tiết kiệm, doanh nghiệp lại có xu hướng sử dụng nguồn tiền tích lũy từ cuối năm trước cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh và thanh toán.
Sự chênh lệch này thực tế đã xuất hiện từ tháng đầu năm. Lúc bấy giờ, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng cũng đạt kỷ lục hơn 10,38 triệu tỷ đồng, trong khi đó tiền gửi của các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế chỉ còn hơn 6 triệu tỷ đồng, giảm tới 1,62%.
Đây được xem là diễn biến khá bất thường nếu so với những năm gần đây, trong khi trước kia quy mô tiền gửi của doanh nghiệp và người dân thường duy trì ở mức tương đối cân bằng. Việc khoảng cách giữa hai nhóm tiền gửi ngày càng nới rộng cho thấy dòng tiền của khu vực doanh nghiệp đang có những thay đổi đáng kể.
Lý giải điều này, chuyên gia của Chứng khoán SHS chỉ ra rằng một tác nhân đặc biệt quan trọng khiến tiền mặt chảy ra khỏi ngân hàng là thay đổi chính sách thuế.
Thay vì nỗ lực chuyển đổi, một số hộ kinh doanh và tiểu thương lại né luật bằng cách "chỉ nhận tiền mặt". Nhiều hình thức né tránh khác như chia nhỏ giao dịch qua nhiều tài khoản, giả vờ chuyển khoản nhầm rồi giao dịch tiền mặt cũng trở nên phổ biến hơn. Những hành vi này đang tác động xấu đến tính minh bạch tài chính, vô hiệu hóa chiến lược phát triển kinh tế số và tạo nên "vùng tối" cho gian lận và thất thu thuế Nhà nước.
Việc tiền mặt tăng mạnh ngoài hệ thống đang tạo tác động trực tiếp lên thanh khoản ngân hàng, đặc biệt là nguồn vốn giá rẻ.
Theo báo cáo tài chính quý I của 27 ngân hàng niêm yết, có đến 24 ngân hàng ghi nhận tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) sụt giảm, nhiều ngân hàng giảm tới 15-30% chỉ sau một quý.
Đơn cử, tại BIDV, tiền gửi khách hàng đến cuối quý I giảm khoảng 82.030 tỷ đồng, tương đương mức giảm 3,69%. Nhiều ngân hàng khác như Techcombank, TPBank hay Sacombank cũng ghi nhận số dư tiền gửi khách hàng giảm từ vài nghìn đến hàng chục nghìn tỷ đồng.
Giới phân tích cũng nhận định, khác với tiền gửi dân cư thường tăng trưởng tương đối ổn định, quy mô tiền gửi của nhóm này thường biến động theo hoạt động sản xuất, đầu tư, xuất nhập khẩu và nhu cầu vốn lưu động của doanh nghiệp trong từng giai đoạn.
Ghi nhận, tiền gửi doanh nghiệp giảm nhưng không đồng nghĩa dòng tiền rời khỏi nền kinh tế. Đến cuối tháng 3, tổng phương tiện thanh toán vẫn đạt hơn 19,6 triệu tỷ đồng, tăng gần 1% so với cuối năm trước. Bên cạnh đó, tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì đà đi lên trong những tháng đầu năm.
Điều này cho thấy vấn đề hiện nay không nằm ở quy mô tiền trong hệ thống mà ở tốc độ luân chuyển của dòng vốn. Nguồn tiền vẫn hiện diện trong nền kinh tế nhưng chưa tạo được sự lan tỏa mạnh mẽ sang hoạt động đầu tư và sản xuất.
Tri Túc/Dantri
